Meer dan alleen de buik
Vroeger dacht men dat de rol van het darmmicrobioom beperkt was tot de spijsvertering, maar onderzoek toont steeds meer aan dat de invloed ervan veel verder reikt, zoals op de immuniteit, hersenwerking, huidgezondheid, hormonen en nog veel meer (zie figuur).
Het darmmicrobioom speelt een cruciale rol in de gezondheid van vrouwen via de darm-hormoonas, een complexe interactie in twee richtingen. Centraal in die interactie staat het estroboloom, een groep darmmicroben die oestrogeen kunnen metaboliseren. Die bacteriën produceren het enzym β-glucuronidase, waardoor oestrogenen opnieuw in de bloedbaan worden opgenomen in plaats van te worden uitgescheiden. Dat recyclingproces, dat afhankelijk is van de samenstelling van het microbioom (met name de fyla Bacteroides en Firmicutes), reguleert het niveau van circulerend oestrogeen.
Dysbiose in de darmen kan leiden tot een te hoog of te laag oestrogeengehalte, waardoor het risico op endometriose, vleesbomen en menopauzeklachten toeneemt.
Klinische toepassingen
Menstruatiecyclus: hormonale schommelingen beïnvloeden de maagmotiliteit en de darmdoorlaatbaarheid. Dysbiose kan premenstruele symptomen en pijngevoeligheid versterken.
Vruchtbaarheid: enkele studies suggereren dat een verstoring van het darmmicrobioom bij vrouwen en mannen in verband kan worden gebracht met vruchtbaarheidsproblemen. Bij vrouwen kan darmdysbiose vaginale en baarmoederdysbiose bevorderen, waardoor de ontvankelijkheid van het baarmoederslijmvlies tijdens de innesteling wordt verstoord. Daarnaast is het darmmicrobioom betrokken bij aandoeningen zoals polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) en endometriose, twee risicofactoren voor onvruchtbaarheid.
Postnatale depressie: bij 10-15% van de vrouwen met een postnatale depressie worden significante verschillen in microbioom en bacteriële metabolieten (korteketenvetzuren) waargenomen.
Menopauze: de diversiteit van het microbioom neemt af met de leeftijd. Vrouwen in de menopauze vertonen een verminderde diversiteit, een afname van de verhouding Firmicutes/Bacteroidetes en een afname van β-glucuronidase.
Aangezien vrouwen meer dan mannen risico lopen op het ontwikkelen van cognitieve stoornissen zoals de ziekte van Alzheimer en dementie, is er ook behoefte aan een beter begrip van de genderspecifieke rol van de darm-hersen-as in het behoud of de achteruitgang van cognitieve functies.
Aanbevelingen
Bevorder de microbiële stabiliteit in de darmen door middel van voeding (vezels, polyfenolen, 30 verschillende plantaardige voedingsmiddelen per week, gefermenteerde voedingsmiddelen die probiotica bevatten), lichaamsbeweging, slaap en stressbeheersing om de darm-hormoonas te ondersteunen.
- Ervin S et al (2019). Gut microbial β-glucuronidases reactivate estrogens as components of the estrobolome that reactivate estrogens. The Journal of Biological Chemistry, 294(49), 18586–18599.
- Pollet RM et al (2017). An Atlas of β-Glucuronidases in the Human Intestinal Microbiome. Structure, 25(7), 967–977.e5.
- Bharadwaj S et al (2015). Symptomatology of irritable bowel syndrome and inflammatory bowel disease during the menstrual cycle. Gastroenterology Report, 3(3), 185–193.
- Li T et al (2023). A two-sample mendelian randomization analysis investigates associations between gut microbiota and infertility. Scientific Reports, 13(1), 11426.
- Wang Y & Xie Z (2022) Exploring the role of gut microbiome in male reproduction. Andrology, 10(3), 441-450.
- Wang J et al (2021). Translocation of vaginal microbiota is involved in impairment and protection of uterine health. Nature Communications, 12(1), 4191.
- Guo J et al (2022). Gut microbiota in patients with polycystic ovary syndrome: a systematic review. Reproductive Sciences, 29(1), 69-83.
- Qin R et al (2022). The gut microbiota and endometriosis: From pathogenesis to diagnosis and treatment. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, 12, 1069557.
- Zhang S et al (2023). The role of gut microbiota in the pathogenesis and treatment of postpartum depression. Annals of General Psychiatry, 22(1), 36.
- Peters BA et al (2022). Spotlight on the gut microbiome in menopause: current insights. International Journal of Women’s Health, 14, 1059-1107.
