Bijna één op de twee Belgen zou last hebben van slaapstoornissen. Om die op te lossen bestaat er meer dan alleen slaappillen.
Prof. dr. Steven Laureys
Neuroloog en auteur van ‘Het No-nonsense Slaapboek’
© DebbyTermonia
Terwijl we slapen, rust ons brein niet echt uit. Integendeel. In het boek ‘Het No-nonsense Slaapboek’ zet neuroloog Steven Laureys zich in om het grote publiek meer bewust te maken van het belang van slaap voor de gezondheid van onze hersenen en ons welzijn.
“Uit ons onderzoek is gebleken dat er een verband bestaat tussen de activiteit van de hippocampus tijdens de slaap en de leerprestaties die de volgende dag worden waargenomen”, legt hij uit. Slaap speelt ook een belangrijke rol bij het omgaan met emoties. Volgens de specialist kan slecht slapen al snel tot een vicieuze cirkel leiden. “Mensen die slecht slapen, zijn vaak prikkelbaar, angstig en piekeren meer. Een slechte slaap leidt tot piekeren, wat op zijn beurt de slaap weer verstoort.”
Gevolgen voor het hele lichaam
De effecten van slaap reiken veel verder dan alleen de hersenen. “Vrijwel alle cellen in ons lichaam ondervinden daarvan de gevolgen, en ook het immuunsysteem”, benadrukt Steven Laureys.
Uit recent onderzoek blijkt bovendien dat te weinig of een verstoorde slaap het risico op hart- en vaatziekten, een beroerte of bepaalde vormen van dementie zou kunnen verhogen. De neuroloog noemt met name het glymfatisch systeem, dat als taak heeft de afvalstoffen af te voeren die zich gedurende de dag in de hersenen hebben opgehoopt.
“Talrijke studies wijzen erop dat chronisch slaaptekort of een gefragmenteerde slaap gepaard gaat met een verhoogd risico op cognitieve achteruitgang en mogelijk bijdraagt aan het ontstaan van neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer”, zegt hij.
Het stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid van de patiënt kan een belangrijke hefboom zijn en bijdragen aan een betere ziektepreventie en volksgezondheid.
Een vaak verwaarloosde gezonde levensstijl
Volgens de specialist ligt de eerste oplossing voor slaapstoornissen niet in het medicijnkastje. Het begint met gezondere levensgewoonten.
“Je moet regelmatig slapen. Verschillende observationele studies wijzen erop dat regelmatige slaappatronen gepaard gaan met een betere lichamelijke en geestelijke gezondheid.”
Steven Laureys betreurt ook dat bepaalde niet-medicamenteuze benaderingen nog steeds te weinig worden toegepast. “Cognitieve gedragstherapie onder begeleiding van een psycholoog wordt nog te weinig toegepast bij de behandeling van slapeloosheid. De doeltreffendheid ervan is nochtans bewezen.” Hij noemt ook ontspanning, meditatie, hypnose en begeleiding door slaapcoaches.
Mensen die slecht slapen, zijn vaak prikkelbaar, angstig en piekeren meer. Een slechte slaap leidt tot piekeren, wat op zijn beurt de slaap weer verstoort.
Slaapmiddelen: een oplossing die met de nodige voorzichtigheid moet worden gebruikt
De neuroloog is bijzonder terughoudend ten aanzien van benzodiazepines en aanverwante geneesmiddelen, die vaak tegen slapeloosheid worden voorgeschreven.
“Langdurig gebruik van benzodiazepinen brengt een goed gedocumenteerd risico op verslaving met zich mee en blijft een belangrijk volksgezondheidsprobleem”, zegt hij. Volgens hem zouden die behandelingen alleen in crisissituaties moeten worden toegepast, in de laagst mogelijke dosering en voor een beperkte periode.
“Bepaalde hypnotica kunnen bij het ontwaken bepaalde resterende cognitieve functies beïnvloeden en het risico op vallen bij ouderen vergroten.”
Wanneer een behandeling nodig is, geeft Steven Laureys de voorkeur aan bepaalde preparaten op basis van melatonine, met name bij ouderen, bij wie de natuurlijke aanmaak ervan met het ouder worden afneemt. “Als medicamenteuze behandeling nodig blijkt te zijn, geef ik de voorkeur aan een langwerkend melatoninepreparaat dat op voorschrift verkrijgbaar is. Medicamenteuze behandelingen, waaronder melatonine, moeten deel uitmaken van een holistische aanpak, met slaaphygiënemaatregelen en, indien aangewezen, cognitieve gedragstherapie.”
Bovendien is het gebruik van melatonine met verlengde afgifte onlangs opgenomen in de Europese aanbevelingen inzake slapeloosheid. “Het stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid van de patiënt kan een belangrijke hefboom zijn en bijdragen aan een betere ziektepreventie en volksgezondheid. Tot slot moet bij mensen die luid snurken, ‘s nachts ademhalingspauzes vertonen of overdag overmatig slaperig zijn, worden overwogen om te screenen op slaapapneusyndroom”, concludeert hij. ν
Dit artikel werd gerealiseerd in samenwerking met Aurobindo.
0024 AURO NON MED 2026_N
