Type 2-diabetes is aan een geruisloze opmars bezig. Volgens schattingen kampt ongeveer 10% van de Belgen ermee en een op drie van hen weet het niet eens1. Sommige mensen worden pas na tien jaar gediagnosticeerd. “Een zorgwekkende evolutie”, zegt endocrinoloog Prof. Dr. Frank Nobels.
Frank Nobels
MD, PHD, ENDOCRINOLOGIE AZORG & GASTPROFESSOR KU LEUVEN
Het grote gevaar van type 2-diabetes zit in de afwezigheid van duidelijke waarschuwingssignalen, zegt Prof. Nobels. “Eigenlijk zijn er geen echt vroegtijdige tekens. Daardoor lopen veel mensen jarenlang met de aandoening rond zonder het te weten, met ernstige gevolgen op lange termijn. Bij goed de helft van de mensen die leven met diabetes wordt de diagnose zelfs pas gesteld wanneer zich al een complicatie voordoet2. Zo zien we mensen die zich aanmelden met een zwarte teen als gevolg van dichtgeslibde bloedvaten door diabetes, terwijl ze niet eens wisten dat ze de ziekte hadden. Op dat moment is de diabetes vaak al zo’n tien jaar aanwezig en is kostbare tijd voor behandeling verloren gegaan.”
Bij Type 2-diabetes stapelt suiker zich op in je bloedvaten, waardoor die vroegtijdig vernauwen. “Dat verklaart waarom ouderdomsziekten zoals hartinfarcten en nierproblemen op jongere leeftijd opduiken”, aldus Prof. Nobels. “Daarom gebruiken we de vroegere naam “ouderdomsdiabetes” niet meer. Zeker niet in onze multiculturele samenleving, want mensen van allochtone origine worden er vaak veel vroeger door getroffen. Als je de aandoening als jongvolwassene, laat staan als kind krijgt, kan je in de fleur van je leven al ernstige vaatcomplicaties hebben3,4.”
Hoe sneller we erbij zijn, hoe meer leed we vermijden.
Genetische aanleg versus een moderne omgeving
Hoewel levensstijl een cruciale rol speelt, is ook genetische aanleg niet te onderschatten. Het gaat om een “wolk van genen” die de stofwisseling stuurt, legt de professor uit. “Als een van je ouders type 2-diabetes heeft, heb je zo’n 40% kans om het ook te krijgen. Hebben beide ouders het, dan stijgt die kans naar zo’n 70%. Bij eeneiige tweelingen bedraagt de overeenkomst zelfs ongeveer 70%5.”
Onze genen botsten daarbij met de moderne maatschappij. “Ze zijn uitgeselecteerd voor een omgeving waarin we veel moesten bewegen en minder calorieën aten”, vertelt de professor. “Mensen deden vroeger veel meer fysieke arbeid. Als je koffie wou, moest je de bonen met de hand malen, nu druk je op de knop van de koffiemachine. En dat geldt voor veel van onze dagelijkse activiteiten. Wij moeten dus voortdurend vechten tegen genen die gemaakt zijn voor een heel andere wereld.”
Bij goed de helft van de mensen die leven met diabetes wordt de diagnose zelfs pas gesteld wanneer zich al een complicatie voordoet2.
Medische revolutie en financiële obstakels
Er is echter ook hoop. Een gewichtsverlies van 10 tot 15% in een vroeg stadium kan de aandoening bijvoorbeeld al bijna volledig terugdringen6. Professor Nobels: “De nieuwe generatie medicijnen om gewicht te verliezen kan hierbij sterk helpen. Ze laten de suikerspiegel en het gewicht zakken.”
Screening
Professor Nobels benadrukt het belang van preventieve actie. Initiatieven als Halt2Diabetes van de Diabetes Liga, waarbij mensen aangezet worden om via een vragenlijst hun individuele risico te berekenen, zijn erg nuttig om hen wakker te schudden en aan te zetten tot preventie. Toch pleit hij voor een nog veel directere en bredere screening. “Het is een goed idee om heel de bevolking op een bepaalde leeftijd te beginnen screenen. Je pakt er niet alleen suiker mee aan, maar ook overgewicht, te hoge bloeddruk, cholesterol,… Hoe sneller we erbij zijn, hoe meer leed we vermijden.”
Copyright 2026
- Diabetescijfers alarmerend: stijging zet zich door | Diabetes Liga
- Bonora E, etal. BMJ Open Diabetes Res Care 2020
- Stratton IM, et al. BMJ. 2000;321(7258):405-412
- Nanayakkara N, et al. Diabetologia. 2021;64(2):275-287
- ADA Diabetes Care 2013;36(Suppl 2):S120-126
- Davies MJ, et al. Diabetes Care. 2022;45(11):2753-2786
| CMAT-50977 – september 2026
Belangenconflicten: Dit artikel is tot stand gekomen met financiële steun van Eli Lilly. Alle teksten zijn en blijven de verantwoordelijkheid van de auteur.
V.U.: Eli Lilly Benelux – Markiesstraat 1/4B, 1000 Brussel
